ਅਮਰੀਕਾ, 16, ਜੁਲਾਈ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):-  ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ 'ਤੇ ਮੁੜ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (Middle East) ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕੇਬੰਦੀ (Naval Blockade) ਨੂੰ ਮੁੜ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਨਕਸ਼ਾ, 
 1. ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ 7 ਜੁਲਾਈ 2026 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨੀ ਬਲਾਂ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ IRGC) ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਮੁੜ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।

2. ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ (CENTCOM) ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ
ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਨੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਰਾਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਹਵਾਈ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ:

ਨਿਸ਼ਾਨੇ: ਇਰਾਨੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰਾਡਾਰ ਸਿਸਟਮ, ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਸਾਈਟਾਂ।

ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ: ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਇਰਾਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੱਕੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

3. ਗਲੋਬਲ ਵਪਾਰ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਲਗਭਗ 20% ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ:

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ (Crude Oil) ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।ਸੈਂਕੜੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ (Persian Gulf) ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, 03, ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਖਬਰ):-  ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਦੀ ਇਹ ਘਟਨਾ ਕਾਫੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ "ਅਪਮਾਨ" ਅਤੇ "ਝਿੜਕ" ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਿਯਮਾਂ (International Maritime Regulations) ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਅਜੀਬ ਹੈ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
1. ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਇਸ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਖ਼ਤ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2. ਝਿੜਕ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ
ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਸ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ:
•    ਕੂਟਨੀਤਕ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ: ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸਟੈਂਡ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।
•    ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ: ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਕਸਰ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ "ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ" ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
3. ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਵਰਗਾ ਦੇਸ਼ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਰਵੱਈਆ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।