ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 08 ਜੂਨ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):-  ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਰਾਜ ਦੇ ਪਟਵਾਰ ਸਰਕਲਾਂ (Patwar Circles) ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ (Reorganization) ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਰਾਜਸਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (Revenue Administration) ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾ ਆਵੇ।
ਇਸ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
1. ਪਟਵਾਰ ਸਰਕਲਾਂ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ
•    ਨਵੇਂ ਸਰਕਲਾਂ ਦਾ ਗਠਨ: ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਪਸਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਟਵਾਰ ਸਰਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਈ ਵੱਡੇ ਸਰਕਲਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਰਕਲ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ।
•    ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ: ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਟਵਾਰ ਸਰਕਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿਜੀਟਲ (Digital) ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ, ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀ, ਅਤੇ ਇੰਤਕਾਲ (Mutation) ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਣਗੇ।
2. ਆਮ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ
•    ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਚਤ: ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਪਟਵਾਰੀ ਕੋਲ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੰਬਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਰਕਲ ਛੋਟੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੰਮ ਜਲਦੀ ਹੋਣਗੇ।
•    ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੇਵਾਵਾਂ: ਨਵੇਂ ਸਰਕਲ ਬਣਨ ਨਾਲ ਪਟਵਾਰ ਖਾਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੁਧਾਰ:
ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਪਟਵਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ (Workload) ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਜਸਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਰ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰ ਸਕਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਵੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 'ਗੁੱਡ ਗਵਰਨੈਂਸ' (ਸੁਸ਼ਾਸਨ) ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਲ ਦਾ ਪੱਥਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 28, ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):-  ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (Lieutenant General Balbir Singh) ਨੇ 1 ਮਈ, 2026 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਸਥਿਤ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮ 15 ਕੋਰ (Chinar Corps) ਦੇ ਜਨਰਲ ਅਫਸਰ ਕਮਾਂਡਿੰਗ (GOC) ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਵੇਰਵੇ:
•    ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: 15 ਕੋਰ 'ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (LoC) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
•    ਪਿਛੋਕੜ: ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਰਾਜੀਵ ਘਈ (Lieutenant General Rajiv Ghai) ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਹੈ।
•    ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ: ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਿਨਾਰ ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ 'ਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ।
ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਘੁਸਪੈਠ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਚੌਕਸੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। 2023 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ (Major General) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2023 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ (ਜੂਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਆਸਪਾਸ) ਕਾਊਂਟਰ ਇਨਸਰਜੈਂਸੀ ਫੋਰਸ (CIF) ਵਿਕਟਰ ਦੇ GOC ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਨੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ (Major General Prashant Srivastava) ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਵੰਤੀਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵਿਕਟਰ ਫੋਰਸ ਕਮਾਂਡ (Victor Force Command) ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਰਹੇ, CI/CT ਗਰਿੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਚਿਨਾਰ ਕੋਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਕਮਾਂਡ ਸਮੇਤ ਸੀਨੀਅਰ ਫਾਰਮੇਸ਼ਨਾਂ (Senior Formations) ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਰੈਜੀਮੈਂਟ (Parachute Regiment) ਤੋਂ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ (Lieutenant General Prashant Srivastava) ਨੇ 5 ਅਕਤੂਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਰਾਜੀਵ ਘਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਓਸੀ (GOC) 15 ਕੋਰ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨਿਭਾਇਆ। ਕੋਰ ਕਮਾਂਡਰ (Corps Commander) ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ (ਵਧਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਪਾਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਟੀਕ ਸਟ੍ਰਾਈਕ) ਅਤੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮਹਾਦੇਵ (Operation Mahadev) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਹਰਿਆਣਾ,15 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):-    ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਨਿਲ ਵਿਜ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ 'ਤੇ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਰੀਦ ਜਾਂ ਟੈਂਡਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਜਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
1. ਕਿਹੜੇ ਵਿਭਾਗਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ?
ਅਨਿਲ ਵਿਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ:
•    ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ (Health Department)
•    ਮੈਡੀਕਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੋਜ (Medical Education & Research)
•    ਆਯੂਸ਼ (AYUSH)
2. ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼
ਅਨਿਲ ਵਿਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਦਮ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਖਰੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਹੁਣ ਸਿੱਧਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਹੈ।
3. ਸਖ਼ਤ ਹਦਾਇਤਾਂ
•    ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਫਾਈਲ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਭੇਜੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
•    ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਸਥਿਤੀ
ਅਨਿਲ ਵਿਜ ਆਪਣੇ ਸਖ਼ਤ ਅੰਦਾਜ਼ ਅਤੇ 'ਗੱਬਰ' ਵਾਲੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਕਣਕ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਰਾਹਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।