ਈਰਾਨ, 24, ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):- ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਹਿਮ ਤੱਥ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਸਥਿਤੀ
•    ਈਰਾਨ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ: ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਦੀ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ (IRGC) ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ (Blockade) ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
•    ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ: ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਣਨੀਤੀ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
•    6 ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ: ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਰੁਖ 'ਤੇ ਅੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹ ਤਣਾਅ ਆਉਣ ਵਾਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਖ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਿਹਾ।
 ਈਰਾਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਤਾਕਤ
1.    ਭੂਗੋਲਿਕ ਫਾਇਦਾ: ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ ਇੰਨੀ ਤੰਗ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਪਣੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਰਫਤਾਰ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ (Gunboats) ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2.    Ceasefire ਦੀਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 10-ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ 'ਟਿਟ-ਫਾਰ-ਟੈਟ' (ਜਿਵੇਂ ਨੂੰ ਤੈਸਾ) ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ 'MSC Francesca' ਅਤੇ 'Epaminondas' ਵਰਗੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
 ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ:
•    ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
•    ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ।
•    ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸਿੱਟਾ: ਜੇਕਰ ਅਗਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ 'ਧਰਮ ਸੰਕਟ' ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਜੰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।