ਅਮਰੀਕਾ,13, ਜੂਨ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):- ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਯਾਨੀ ਮੈਮੋਰੈਂਡਮ ਆਫ ਅੰਡਰਸਟੈਂਡਿੰਗ (MoU) ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਆਖਰੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ (ਮੱਧ ਪੂਰਬ) ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ। 
ਇਸ ਸੰਭਾਵਿਤ ਡੀਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:
1. "ਈਰਾਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏਗਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ"
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਈਰਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ (indefinitely) ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਜਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਡੀਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਦੇਵੇਗੀ। 
2. ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ
ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਡੀਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹੋਣਗੇ: 
•    ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੌਂਪਣਾ: ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਲਗਭਗ 440 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਸੰਵਰਧਿਤ ਯੂਰੇਨੀਅਮ (Enriched Uranium) ਦਾ ਸਟਾਕ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। 
•    ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ: ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ (Dismantle) ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਡੀਕਮਿਸ਼ਨ (Decommission) ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 
3. ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ (ਡਰਾਫਟ ਮੁਤਾਬਕ)
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ਼ (ਜੋ ਇਸ ਡੀਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: 
•    ਹੋਰੂਮਜ਼ ਦੀ ਖਾੜੀ (Strait of Hormuz): ਈਰਾਨ ਇਸ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
•    ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ: ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰੇਗਾ। 
•    60 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ: ਇਸ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਝੌਤੇ (MoU) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ 60 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲੇਗਾ। 
 ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ (Performance Based Deal): ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡੀਲ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਫੰਡ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਰਾਹਤ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ 24 ਅਰਬ ਡਾਲਰ) ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਨੇ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕੁਝ ਤਾਕਤਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ) ਇਸ ਡੀਲ ਨੂੰ ਲੀਹੋਂ ਲਾਹੁਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।