ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 12, ਜੁਲਾਈ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):-  ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ (ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨਾਂ) ਵੱਲੋਂ 'ਵਰਚੁਅਲ ਨੈੱਟ ਮੀਟਰਿੰਗ' (Virtual Net Metering - VNM) ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੌਰ ਊਰਜਾ (Solar Energy) ਅਪਣਾਉਣਾ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਛੱਤ (Rooftop) 'ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ, ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤਾਂ (Apartments) ਅਤੇ ਤੰਗ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਰਦਾਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਰਵਾਇਤੀ (Traditional) ਨੈੱਟ ਮੀਟਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਲਰ ਪੈਨਲ ਸਿੱਧੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਮੀਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵਰਚੁਅਲ ਨੈੱਟ ਮੀਟਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

ਸਾਂਝਾ ਜਾਂ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਪਲਾਂਟ: ਕਿਸੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਖਾਲੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੋਲਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਿਜਲੀ ਗ੍ਰਿਡ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ: ਉਸ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਸਿੱਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਿਡ (DISCOM) ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਛੋਟ: ਉਸ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਉਪਭੋਗਤਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਫਲੈਟ ਮਾਲਕ ਜਾਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰ) ਦਾ ਜਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਪਾਤ (Ratio) ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਘਟਾ (Offset) ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਫਲੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ 10 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਚੌਥੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਛੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹੁਣ ਸੁਸਾਇਟੀ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਪਲਾਂਟ ਲਗਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਫਲੈਟ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ (ਛੋਟ) ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।

ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀ: ਤੰਗ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਪਾਰੀ ਕਿਸੇ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪਲਾਂਟ ਲਗਵਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਸਬਸਿਡੀ ਦਾ ਲਾਭ: ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਪੀਐਮ ਸੂਰਿਆ ਘਰ: ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ ਯੋਜਨਾ' ਤਹਿਤ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਮਾਲੀ ਮਦਦ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਜਾਂ ਛੱਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੇ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ 50% ਤੋਂ 70% ਤੱਕ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨ ਐਨਰਜੀ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।