LVM3-M5 ਰਾਕੇਟ: ਇਸਰੋ ਨੇ ਰਚਿਆ ਇਤਿਹਾਸ

ISRO ਨੇ 2 ਨਵੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਰਾਕੇਟ LVM3-M5 (ਜਿਸਨੂੰ ‘ਬਾਹੂਬਲੀ’ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਰਾਹੀਂ CMS-03 ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਹੈ।​

ਖਾਸ ਗੱਲਾਂ

LVM3-M5 ਰਾਕੇਟ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਟੀ ਤੋਂ 4,410 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰੀ ਸੰਚਾਰ ਸੈਟੇਲਾਈਟ CMS-03 ਨੂੰ Geosynchronous Transfer Orbit (GTO) ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਹੈ ਜੋ ISRO ਨੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਹੈ।​ਇਹ ਰਾਕੇਟ 43.5 ਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਥਲ ਲਕੜੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੰਬਰ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: 4,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ GTO ਵਿੱਚ ਅਤੇ 8,000 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ Low Earth Orbit ਵਿੱਚ।​CMS-03 ਸੈਟੇਲਾਈਟ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੀਵੀਵੇਟ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ – ਰਿਮੋਟ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਤੇ ਐਰੋਨੌਟਿਕਲ ਕੰਮ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।​

ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ

LVM3 ਇੱਕ ਤਿੰਨ-ਸਟੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਕੇਟ ਹੈ: ਦੋ ਵਡੇ solid boosters (S200), liquid-core stage (L110), ਅਤੇ high-efficiency cryogenic stage (C25)।​ਲਾਂਚ ਦੇ ਵਕਤ, ਸਾਰੇ ਤਿਗਲ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਨੂੰ ਸਿਰਤਾਜੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ‘ਚ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ।​ISRO ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ payloads ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਾਂਚਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਮੈਂਚਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।​

‘ਬਾਹੂਬਲੀ’ ਨਾਮ ਕਿਉਂ?

LVM3 ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਭਾਰੀ payload ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਰਨ ‘ਬਾਹੂਬਲੀ’ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।​

ਮਹੱਤਵ

ਇਹ ISRO ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੋਰ ਲਾਂਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜਾਦੀ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ।​ਇਸ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਰਿਕਾਰਡ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਸੰਚਾਰ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੇ ਰਾਕੇਟ ਨਾਲ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।​ISRO ਦੀ ਇਸ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਲਾੜ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।