ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਕਮਰ ਜਾਵੇਦ ਬਾਜਵਾ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ,ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ 10ਵੇਂ ਮੁਖੀ ਸਨ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ, 29, ਮਾਰਚ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):-   ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਕਮਰ ਜਾਵੇਦ ਬਾਜਵਾ (Qamar Javed Bajwa) ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ 10ਵੇਂ ਮੁਖੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤੇ:
1. ਫ਼ੌਜ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜਕਾਲ
•    ਜਨਰਲ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਰਾਹੀਲ ਸ਼ਰੀਫ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ।
•    ਉਹ ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ 3 ਸਾਲ ਦਾ ਸੇਵਾ ਵਿਸਥਾਰ (extension) ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
2. ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਅਤੇ 'ਬਾਜਵਾ ਸਿਧਾਂਤ' (Bajwa Doctrine)
•    ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧ ਕਾਫੀ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਾਲੇ ਰਹੇ। 2019 ਵਿੱਚ ਪੁਲਵਾਮਾ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਲਾਕੋਟ ਏਅਰਸਟ੍ਰਾਈਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਨ।
•    ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਬਾਜਵਾ ਸਿਧਾਂਤ' ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ (Geopolitics) ਦੀ ਬਜਾਏ ਭੂ-ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (Geoeconomics) 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 2021 ਵਿੱਚ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (LoC) 'ਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
3. ਘਰੇਲੂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ
•    ਜਨਰਲ ਬਾਜਵਾ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਦਖਲ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਦੇ ਰਹੇ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਾਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫੀ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੀਡੀਆ (Pakistani Media) ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫ਼ੌਜੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।