ਭਾਰਤ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਸਮਝੌਤਾ

Australia,09,July,2026,(Azad Soch News):-   ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿਚਾਲੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਲਗਾਤਾਰ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ (Comprehensive Strategic Partnership - CSP) ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਜੁਲਾਈ 2026 ਵਿੱਚ ਮੈਲਬਰਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਤੀਜੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਂਥਨੀ ਅਲਬਾਨੀਜ਼ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਾਂਝੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ (Joint Declaration on Defence and Security Cooperation) ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਮੁਕਾਮ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਅਤੇ ਹਾਲੀਆ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ:

1. ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਤਾਲਮੇਲ

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ (Indo-Pacific) ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮੁਕਤ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 1982 ਦੇ UNCLOS ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਵਕ ਸੁਲਝਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

2. ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੋਡਮੈਪ (Maritime Security Roadmap)

ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ 'ਭਾਰਤ-ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਰੋਡਮੈਪ' (Joint Maritime Security Collaboration Roadmap) ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਸੈਨਾਵਾਂ (Navies) ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਲਨ ਤਾਲਮੇਲ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਡੋਮੇਨ ਜਾਗਰੂਕਤਾ (Maritime Domain Awareness) ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਤੱਟ ਰੱਖਿਅਕ ਬਲ (Indian Coast Guard) ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਰੀਟਾਈਮ ਬਾਰਡਰ ਕਮਾਂਡ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਸਹੀਬੱਧ (MoU) ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

3. ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਓਪਰੇਬਿਲਟੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ

ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ (Aircraft) ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਸੀ ਸੰਚਾਲਨ ਦੀ ਸਮਝ ਵਧੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁਵੱਲੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'Austrahind' (ਥਲ ਸੈਨਾ) ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵਧਾ ਕੇ ਐਂਫੀਬੀਅਸ (ਜਲ-ਥਲ) ਯੁੱਧ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਰੈਂਡਰ ਸੇਫ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅਭਿਆਸਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ Exercise Pitch Black) ਦੌਰਾਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਾਲਣ ਭਰਨ (Air-to-Air Refuelling) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

4. ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ

ਰੱਖਿਆ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ (MoU) ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਸੌਖਾ ਹੋ ਸਕੇਗਾ।ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ (Defence Research) ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਂਸਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ) ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

5. ਸਾਈਬਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ

ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਮੋਰਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ/ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ 'ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ-ਭਾਰਤ ਪਾਰਟਨਰਸ਼ਿਪ ਆਨ ਸਾਈਬਰ, ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀਜ਼ ਐਂਡ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਜ਼' (PACTS) ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ: ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ 2020 ਦੇ 'Mutual Logistics Support Arrangement' (ਆਪਸੀ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧ) ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ (Interoperability) ਕਰ ਸਕਣ।