ਸਰਦੀਆਂ ‘ਚ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ‘ਫਰੋਜ਼ਨ ਸ਼ੋਲਡਰ’ ਦੇ ਮਾਮਲੇ

Chandigarh,06,JAN,2026,(Azad Soch News):-   ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ‘ਚ ਫਰੋਜ਼ਨ ਸ਼ੋਲਡਰ (Frozen Shoulder/Adhesive Capsulitis) ਦੇ ਕੇਸ ਵਾਕਈ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਮ ਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਖਾਸ ਕਰਕੇ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।​

ਫਰੋਜ਼ਨ ਸ਼ੋਲਡਰ ਕੀ ਹੈ?

• ਮੋਢੇ ਦੇ ਜੋੜ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲਾ ਕੈਪਸੂਲ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਮੋਟਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੋਢਾ ਹਿਲਾਉਣ ‘ਚ ਦਰਦ ਤੇ ਅਕੜਾਅ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਉਸਨੂੰ ਫਰੋਜ਼ਨ ਸ਼ੋਲਡਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।​

• ਦਰਦ ਅਕਸਰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮੋਢਾ ਲਗਭਗ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮ (ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣਾ, ਵਾਲ ਬਣਾਉਣਾ) ਵੀ ਔਖੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।​

ਸਰਦੀਆਂ ‘ਚ ਕੇਸ ਕਿਉਂ ਵਧਦੇ ਹਨ?

• ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ‘ਚ ਖੂਨ ਦਾ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਘੱਟ ਹੋਣ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਕੁੜਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਘੱਟ, ਬੈਠਣ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਜੋੜ ਹੋਰ ਜਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।​

• ਸਰਦੀਆਂ ‘ਚ ਦਰਦ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਅਕੜਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ ਫਰੋਜ਼ਨ ਸ਼ੋਲਡਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।​

ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ

• ਮੋਢੇ ‘ਚ ਹੌਲੀ ਜਾਂ ਤਿੱਖੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦਰਦ, ਜੋ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਹਥ ਵੇਖੋਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਵੇਲੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।​

• ਬਾਂਹ ਪਿੱਛੇ ਲਿਜਾਣਾ, ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣਾ, ਕਮੀਜ਼ ਪਹਿਨਣਾ ਆਦਿ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅਕੜਾਅ ਅਤੇ ਹਿਲਾਵਟ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਣੀ।​

ਘਰਲੂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਤੇ ਬਚਾਅ

• ਠੰਢ ‘ਚ ਮੋਢਿਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖਣਾ, ਸਵੈਟਰ/ਸ਼ਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹਿਨਣਾ ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਸਿਕਾਈ (ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਬੋਤਲ ਜਾਂ ਹੌਟ ਪੈਕ) 10–15 ਮਿੰਟ ਲਈ ਦਿਨ ‘ਚ 2–3 ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ।​

• ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਲਕੀ ਰੇਂਜ-ਆਫ-ਮੋਸ਼ਨ ਕਸਰਤਾਂ (ਗੋਲ-ਗੋਲ ਹਿਲਾਉਣਾ, ਹੌਲੀ ਸਟ੍ਰੈਚਿੰਗ) ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਜੋੜ ਨੂੰ ਜਾਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।​

ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਉ?

• ਜੇ ਮੋਢੇ ਦਾ ਦਰਦ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਾਂਹ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤਾਂ ਓਰਥੋਪੀਡਿਕ/ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਖਾਓ।​

• ਸ਼ੂਗਰ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੰਮੀ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ‘ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਕੜਨ ਤੇ ਹੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰੋਜ਼ਨ ਸ਼ੋਲਡਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।​

ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਸੁਨੇਹੇ ‘ਚ ਮੋਢੇ ਦੀਆਂ 3–4 ਸਧਾਰਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਸਰਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ‘ਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।