ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 31, ਮਈ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):- ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ (Delhi-NCR) ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (Air Quality) ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਸੁਧਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕੇਂਦਰੀ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮਿਸ਼ਨ (CAQM) ਨੇ ਗ੍ਰੇਪ-1 (GRAP-1) ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ GRAP ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹਟਣ ਦੇ ਮਾਇਨੇ?

GRAP ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ Graded Response Action Plan (ਗ੍ਰੇਡਿਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ) ਹੈ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ (AQI) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

ਪੜਾਅ (Stage)	AQI ਦਾ ਪੱਧਰ	ਸਥਿਤੀ
ਗ੍ਰੇਪ-1 (Stage I)	201 ਤੋਂ 300	ਖਰਾਬ (Poor)
ਗ੍ਰੇਪ-2 (Stage II)	301 ਤੋਂ 400	ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ (Very Poor)
ਗ੍ਰੇਪ-3 (Stage III)	401 ਤੋਂ 450	ਗੰਭੀਰ (Severe)
ਗ੍ਰੇਪ-4 (Stage IV)	450 ਤੋਂ ਵੱਧ	ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ (Severe Plus)

ਹੁਣ ਜਦੋਂ AQI ਲਗਾਤਾਰ 'ਮੱਧਮ' (Moderate) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਯਾਨੀ 200 ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ੍ਰੇਪ-1 ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਕਿਹੜੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਰਾਹਤ?

ਗ੍ਰੇਪ-1 ਹਟਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਰੋਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ:

ਉਸਾਰੀ ਕਾਰਜ (Construction Activities): ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਤੋੜ-ਭੰਨ (C&D) ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਖ਼ਤ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਮਿਲੇਗੀ।
ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਢਾਬੇ: ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਪੂਰਨ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ।
ਟਰੈਫਿਕ ਅਤੇ ਵਾਹਨ: ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਚਲਾਨ ਅਤੇ ਚੈਕਿੰਗ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਆਮ ਵਾਂਗ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਸਨਅਤੀ ਇਕਾਈਆਂ: ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਾਂ 'ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੱਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਰਮੀ ਆਵੇਗੀ।

ਧਿਆਨ ਦਿਓ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ CAQM ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੁਬਾਰਾ 'ਖਰਾਬ' ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ।