ਸਿਹਤ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ ਇਹ Cooking Oils

ਪਟਿਆਲਾ, 08 ਜੂਨ, 2026, (ਆਜ਼ਾਦ ਸੋਚ ਨਿਊਜ਼):-   ਸਾਡੇ ਰਸੋਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੁਕਿੰਗ ਆਇਲ (ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ) ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਫਾਈਂਡ ਅਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨਿਟਡ ਤੇਲ ਸਵਾਦ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬੈਡ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ (LDL Cholesterol) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ (Heart Attack) ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤੇਲਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ:
1. ਰਿਫਾਈਂਡ ਵੈਜੀਟੇਬਲ ਆਇਲ (Refined Vegetable Oils)
ਸੋਇਆਬੀਨ, ਮੱਕੀ (Corn), ਅਤੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀ (Sunflower) ਦੇ ਸਾਧਾਰਨ ਰਿਫਾਈਂਡ ਤੇਲ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ 'ਤੇ ਕੈਮੀਕਲਸ ਪਾ ਕੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
•    ਨੁਕਸਾਨ: ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਓਮੇਗਾ-6 ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੋਜ (Inflammation) ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
2. ਪਾਮ ਆਇਲ (Palm Oil)
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਮਕੀਨ, ਬਿਸਕੁਟ, ਚਿਪਸ ਅਤੇ ਫਾਸਟ ਫੂਡ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਮ ਆਇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
•    ਨੁਕਸਾਨ: ਪਾਮ ਆਇਲ ਵਿੱਚ ਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟ (Saturated Fat) ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲ ਸਾਡੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ (Arteries) ਵਿੱਚ ਜੰਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਰੁਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
3. ਵਨਸਪਤੀ ਘਿਓ ਜਾਂ ਡਾਲਡਾ (Hydrogenated Oil/Trans Fat)
ਵਨਸਪਤੀ ਘਿਓ ਤਰਲ ਤੇਲ ਨੂੰ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਗੈਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਰਧ-ਠੋਸ (Semi-solid) ਬਣਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਲਵਾਈ ਅਤੇ ਬੇਕਰੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
•    ਨੁਕਸਾਨ: ਇਹ ਟ੍ਰਾਂਸ ਫੈਟ (Trans Fat) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਡ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਚੰਗੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ (HDL) ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਕੁਕਿੰਗ ਆਇਲ ਹਨ ਸਭ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ:
•    ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ (Mustard Oil - ਕੱਚੀ ਘਾਣੀ): ਭਾਰਤੀ ਖਾਣੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਨੋਸੈਚੁਰੇਟਿਡ ਫੈਟੀ ਐਸਿਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
•    ਐਕਸਟਰਾ ਵਰਜਿਨ ਓਲਿਵ ਆਇਲ (Olive Oil): ਇਹ ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਡ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ (ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹਲਕੇ ਸੇਕ ਜਾਂ ਸਲਾਦ ਲਈ ਕਰੋ)।
•    ਦੇਸੀ ਘਿਓ (A2 Cow Ghee): ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ (ਰੋਜ਼ਾਨਾ 1-2 ਚਮਚ) ਸ਼ੁੱਧ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਬਲਕਿ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖ਼ਾਸ ਸਲਾਹ: ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਤੇਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਬਾਲ ਕੇ (Reheat) ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਓ। ਬਚੇ ਹੋਏ ਤੇਲ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਗਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ (Carcinogenic) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰਾਲ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।